افق جنگ رمضان؛ تعیین کننده سطح تاب‌آوری اجتماعی

افق جنگ رمضان؛ تعیین کننده سطح تاب‌آوری اجتماعی

افق جنگ رمضان؛ تعیین کننده سطح تاب‌آوری اجتماعی

این گزارش تحلیلی نشان می‌دهد در حالی که رژیم صهیونیستی و آمریکا در «جنگ ترکیبی رمضان» با اهداف مشخصی نظیر فروپاشی شبکه فرماندهی و خنثی‌سازی برنامه هسته‌ای عمل می‌کنند، تشتت آراء میان مسئولان و اندیشکده‌های داخلی ایران درباره آینده جنگ، موجب سردرگمی ساختارها و کاهش تاب‌آوری اجتماعی شده است؛ چرا که بررسی‌ها نشان می‌دهد نظرات نخبگان داخلی طیف پراکنده‌ای از اخراج آمریکا و دریافت غرامت تا رفع تحریم‌ها و تداوم جنگ وجودی را در بر می‌گیرد.

محتوای نوشته

دانلود فایل PDF

از جمله مؤلفه‌های تعیین کننده تاب‌آوری و زمینه‌ساز آمادگی ذهنی مردم، نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی، افق و آینده جنگ است. روند معمول در مدیریت جنگ، اعلام رسمی این افق تحت عنوان تفکیک دو سطحی «اهداف استراتژیک» و «اهداف عملیاتی» است. در شرایطی که رژیم صهیونیستی در ادبیاتی متحد با آمریکا، از اسفندماه 1403 در اسناد رسمی و غیر رسمی و اظهارات مسئولین، سه هدف اصلی شامل «فروپاشی شبکه فرماندهی و کنترل»، «بی‌اثر کردن قدرت موشکی» و «خنثی‌سازی برنامه هسته‌ای» را تصریح کرده و جنگ 12 روزه، اغتشاشات دیماه و جنگ رمضان را در این راستا طراحی و اجرا کرده است و نزاع با ایران را در ادبیات جنگ وجودی تفسیر می‌کند، در جمهوری اسلامی ایران با ابهام و حتی تعارض بین اظهارات مسئولین و صاحب‌نظران نسبت به آینده و افق جنگ مواجه هستیم. این ابهام و تعارض ضمن ایجاد سردرگمی در ساختارهای نظامی، انتظامی، امنیتی و مدیریتی کشور برای سازماندهی مناسب، میزان توقع مردم را افزایش و به تبع تاب‌آوری را کاهش می‌دهد.

تا کنون آقایان علی لاریجانی (دبیر شورای عالی امنیت ملی)، محسن رضایی (مشاور عالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی)، مهدی خراتیان (مدیر اندیشکده احیای سیاست و تحلیلگر سیاسی امنیتی)، علیرضا تقوی نیا (تحلیلگر سیاسی امنیتی)، مهدی محمدی (مشاور سیاسی امنیتی رئیس قوه مقننه)، سید علی سیدان (تحلیلگر و فعال اجتماعی)، سید سرباز روح‌الله رضوی (کارشناس منطقه و سردبیر برنامه به وقت ایران)، مهدی ازرقی (تحلیلگر سیاسی و منطقه‌ای اندیشکده ایتان)، تریتا پارسی (نائب رییس موسسه کوئینسی)، علی محمدی (مدیر اندیشکده معنا) و اندیشکده دوران (تمدن ایران هوشمند) در مورد افق جنگ رمضان اعلام موضع کرده‌اند که طیف وسیع و متفاوتی از نظرات شامل موارد زیر را در برمی‌گیرد:

  1. 1. ضرورت اخراج آمریکا از منطقه و برچیده شدن پایگاه‌ها
  2. 2. دریافت غرامت و جبران خسارات جنگ
  3. 3. تغییر محاسبات منطقه‌ای و بی‌اثر کردن امنیت آمریکایی در منطقه
  4. 4. استمرار آتش تا تهدید موجودیت اسرائیل
  5. 5. رد آتش‌بس ساده و تداوم جنگ تا بازدارندگی کامل (جنگ وجودی)
  6. 6. توافق با شروط اقتصادی و رفع تحریم‌ها
  7. 7. تعیین تکلیف جزایر سه‌گانه و تمامیت ارضی
  8. 8. اتمام جنگ بعد از تثبیت اقتدار ایران بوسیله تفاهم نظامی با کشورهای عربی منطقه

با بررسی ابعاد مختلف موضوع و به نسبت هزینه‌هایی که در پی این جنگ وجودی بر ایران تحمیل شده، پیشنهاد می‌شود به صراحت و به عنوان موضع رسمی و متحد بین مسئولین کشور، افق نبرد حاضر در سطح هدف استراتژیک؛ «تغییر حکومت در سرزمین‌های اشغالی و تعیین حکومت با رای فلسطینیان» و در سطح هدف عملیاتی؛ «خروج قطعی آمریکا از منطقه و حذف پایگاه‌های آن از کشورهای منطقه» تعیین شود و تا حصول نتیجه در سطح عملیاتی، هیچ توافق یا آتش‌بسی به طور مطلق رد شود. چنین موضع‌گیری با تعبیر جنگ وجودی که در آن قرار گرفته‌ایم تناسب دارد.

اهداف اعلام شده

۱. ضرورت اخراج آمریکا از منطقه و برچیده شدن پایگاه‌ها

تمرکز بر پاکسازی منطقه از حضور نظامی آمریکا به عنوان ریشه اصلی ناامنی است.

گویندگان (۷ منبع): محسن رضایی، مهدی خراتیان، علیرضا تقوی‌نیا، سید علی سیدان، سید سرباز روح‌الله رضوی، مهدی ازرقی، اندیشکده دوران.

شرح پیام:

این افراد متفق‌القول هستند که پایان جنگ باید مساوی با خروج کامل آمریکا از منطقه باشد. آقایان رضایی و خراتیان تاکید دارند که حضور آمریکا عامل اصلی اختلافات و ناامنی است. آقایان سیدان، رضوی، ازرقی و اندیشکده دوران به طور دقیق‌تر و فنی‌تر به شعاع عملیاتی اشاره کرده و خواهان پاکسازی حضور نظامیان آمریکا تا شعاع ۲۰۰۰ کیلومتری مرزهای ایران هستند. اندیشکده دوران به طور خاص پیشنهاد داده که در صورت دور شدن پایگاه‌های آمریکا، ایران نیز برد موشک‌های خود را به ۲۰۰۰ کیلومتر محدود کند (یک معامله امنیتی).

۲. دریافت غرامت و جبران خسارات جنگ

هزینه بازسازی و خسارات باید توسط متجاوزین پرداخت شود.

گویندگان (۴ منبع): علی لاریجانی، مهدی خراتیان، علیرضا تقوی‌نیا، اندیشکده دوران.

شرح پیام:

متجاوز باید هزینه بدهد. علی لاریجانی تاکید دارد که متجاوزین باید خسارات ما را بدهند. مهدی خراتیان و اندیشکده دوران مشخصاً به کشورهای منطقه اشاره می‌کنند؛ یعنی کشورهایی که پایگاه‌های خود را در اختیار آمریکا قرار دادند تا به ایران حمله شود، باید غرامت سنگین پرداخت کنند.

۳. تغییر محاسبات منطقه‌ای و بی‌اثر بودن امنیت آمریکایی (چرخش به سمت شرق)

تغییر نگرش کشورهای عربی منطقه که فهمیده‌اند آمریکا نمی‌تواند امنیت آن‌ها را تامین کند.

گویندگان (۵ منبع): محسن رضایی، مهدی خراتیان، مهدی ازرقی، تریتا پارسی، علی محمدی.

شرح پیام:

جنگ ثابت کرد پایگاه‌های آمریکایی نه تنها امنیت نمی‌آورند، بلکه کشورهای میزبان را به «سیبل» حملات ایران تبدیل می‌کنند. تریتا پارسی و مهدی ازرقی مشخصاً تحلیل می‌کنند که این بحران باعث می‌شود کشورهای عربی خلیج فارس برای امنیت خود به سمت تنوع‌بخشی به متحدان (مانند نزدیکی به چین) بروند. علی محمدی از مفهوم «خاورمیانه جدید اسلامی» و همزیستی مومنانه صحبت می‌کند.

۴. تهدید موجودیت اسرائیل و استمرار آتش

گویندگان (۵ منبع): مهدی محمدی، سید سرباز روح‌الله رضوی، مهدی ازرقی، شریف (به صورت غیرمستقیم با رد آتش‌بس).

شرح پیام:

پیام اصلی این است که جنگ نباید متوقف شود. مهدی محمدی تاکید دارد که آتش ایران باید ۲۴ ساعته و نامحدود باشد تا اسرائیل فلج شود. آقایان رضوی و ازرقی معیار پایان جنگ را «افزایش ملموس مهاجرت معکوس از اسرائیل» و وقوع انتفاضه سراسری می‌دانند.

۵. رد آتش‌بس ساده و تداوم جنگ تا بازدارندگی کامل (جنگ وجودی)

پذیرش آتش‌بس در شرایط فعلی به معنای شکست، ناامنی در آینده و حتی فروپاشی داخلی است.

گویندگان (۵ منبع): علی لاریجانی، مهدی خراتیان، مهدی محمدی (توییت)، مهدی محمدی، اندیشکده حکمرانی شریف.

شرح پیام:

علی لاریجانی هشدار می‌دهد که نباید گذاشت آمریکایی‌ها بزنند و بعد ماجرا را جمع کنند. مهدی خراتیان معتقد است آتش‌بس یعنی ماندن در سایه تهدید ابدی. مهدی محمدی جنگ را طولانی می‌داند تا معادله جدید امنیتی شکل بگیرد.

اندیشکده شریف به صورت بسیار مفصل و تحلیلی (منحصر به فردترین تحلیل در این بخش) استدلال می‌کند که «آتش‌بس صرف» (نه جنگ، نه صلح) منجر به ترور دوباره رهبران، آشوب‌های داخلی مسلحانه (بدتر از ۱۸ دی) و فروپاشی اقتصادی می‌شود.

۶. شروط اقتصادی و رفع تحریم‌ها

گویندگان (۳ منبع): علیرضا تقوی‌نیا، اندیشکده دوران، اندیشکده حکمرانی شریف.

شرح پیام:

هر سه منبع بر لغو کامل تحریم‌های نفتی و بانکی تاکید دارند.

اندیشکده شریف: فروش نفت تا ۴ میلیون بشکه در روز، ارتباط بانکی مستقیم با ۴ کشور (روسیه، چین، قطر، عمان) بدون سوئیفت/آمریکا.

اندیشکده دوران: بازگشایی تنگه هرمز منوط به رفع تحریم نفتی است؛ اگر تحریم باشد، تنگه بسته خواهد ماند.

۷. تعیین تکلیف جزایر سه‌گانه و تمامیت ارضی

گویندگان (۲ منبع): مهدی خراتیان، اندیشکده دوران.

شرح پیام:

یکی از شروط پایان جنگ، دست شستن امارات از ادعای مالکیت بر جزایر سه‌گانه و به رسمیت شناختن حاکمیت ایران بر آن‌هاست.

۸. ایران به عنوان پناهگاه و کشور مقتدر (درخواست خاص شما)

گویندگان (۲ منبع): محسن رضایی، مهدی خراتیان.

شرح پیام:

محسن رضایی بیان می‌کند که ایران با جسارتی که نشان داده، می‌تواند «پناهگاه» ملت‌های زیر ستم باشد. هم‌راستا با او، مهدی خراتیان تاکید می‌کند که کشورهای منطقه باید بفهمند ایران «کشوری بزرگ» است و مماشات قبلی از سر بزرگواری بوده نه ضعف. هر دو بر احیای جایگاه «برادر بزرگتر» و «حامی» بودن ایران در منطقه تاکید دارند.

نکات منحصر‌به‌فرد (تک‌نفرات)

مهدی خراتیان

اهداف لجستیکی خاص: پیشنهاد مشخص برای فلج کردن پشتیبانی آمریکا از طریق حمله مستقیم به شرکت‌های لجستیکی خاص مانند «کی‌بی‌آر» (KBR) و «هالیبرتون» و همچنین پایگاه «ویکتوریا». هیچ‌کس دیگری نام این اهداف را نیاورده است.

کنسرسیوم تنگه هرمز: ارائه ایده تشکیل یک کنسرسیوم مشترک میان ایران و عمان برای مدیریت تنگه هرمز، با این شرط ویژه که «اپراتوری» آن به کشور چین سپرده شود.

لغو قطعنامه سازمان ملل در لبنان: شرط ویژه برای جبهه لبنان مبنی بر لغو کامل قطعنامه و تاکید بر اینکه آینده لبنان فقط باید از طریق توافق داخلی (لبنانی-لبنانی) تعیین شود.

 

محسن رضایی

فریب خوردن ترامپ از نتانیاهو: طرح این ادعا که نتانیاهو با دادن وعده دروغین «پایان ساعته جنگ»، ترامپ را فریب داده و او را وارد این باتلاق کرده است.

پیش‌بینی زمان فروپاشی لجستیک دشمن: تعیین زمان دقیق برای توان نظامی آمریکا و پیش‌بینی اینکه آن‌ها نهایتاً تا روز دیگر ظرفیت ادامه این جنگ را دارند.

تاثیر جنگ بر رهبران اروپا: اشاره اختصاصی به اینکه رهبران فرانسه (مکرون) و آلمان (شولتز) به دلیل آسیب‌های اقتصادی خودشان، به شدت خواستار پایان جنگ هستند.

 

اندیشکده حکمرانی شریف

مهندسی تصویر شکست/پایان جنگ: ایده بسیار مهم روان‌شناختی مبنی بر اینکه حتی در صورت شکست یا پایان اجباری جنگ، باید «تصویر آخرین اقدام قهرمانانه» (شبیه به تصویر شهادت یحیی سنوار) ساخته شود تا جامعه احساس تحقیر نکند و بذر امید برای آینده حفظ شود.

مکانیزم بانکی با کشور خاص: پیشنهاد ایجاد کانال مالی مستقیم فقط با کشور (روسیه، چین، قطر و عمان) برای دور زدن کامل سیستم سوئیفت.

هشدار درباره آشوب مسلحانه داخلی: پیش‌بینی اختصاصی مبنی بر اینکه پذیرش آتش‌بسِ بی‌نتیجه، منجر به جنگ شهری و آشوب‌های مسلحانه در داخل ایران خواهد شد که خطر آن از حوادثی مانند دی به مراتب بیشتر است.

تضمین شورای امنیت: درخواست برای اینکه توافق نهایی پایان جنگ، حتماً در شورای امنیت سازمان ملل و با ضمانت اجرایی چین و روسیه به تصویب برسد.

 

اندیشکده دوران

معامله بر سر برد موشک‌ها: ارائه یک پیشنهاد معامله دوجانبه: اگر آمریکا پایگاه‌های خود را تا شعاع کیلومتری ایران جمع‌آوری کند، ایران نیز متعهد می‌شود برد موشک‌های خود را در حد همان کیلومتر محدود نگه دارد و آن را افزایش ندهد.

 

مهدی محمدی

هدف قرار دادن حزب جمهوری‌خواه آمریکا: تعریف یک هدف سیاسی ویژه در آمریکا؛ به این معنا که جنگ باید تا جایی ادامه یابد که «حزب جمهوری‌خواه» در واشنگتن دچار بحران داخلی و فروپاشی سیاسی شود.

علت طولانی شدن جنگ: گره زدن دلیل اصلی طولانی شدن جنگ به یک اتفاق خاص؛ یعنی «تعرض دشمن به جایگاه رهبری». او معتقد است همین یک موضوع به تنهایی نیازمند تعریف یک معادله امنیتی کاملاً جدید است.

 

علی محمدی

خاورمیانه جدید اسلامی: استفاده از این کلیدواژه خاص و ترسیم آینده منطقه بر اساس «همزیستی مومنانه» که مستقیماً منطبق بر منطق محور مقاومت باشد (در تقابل با طرح خاورمیانه جدید آمریکا).

 

دیدگاهتان را بنویسید